مفهوم ارزش براي سرمایه گذاران از اهمیت ویژه اي برخوردار است. بدیهی است هدف گروه هاي مختلف سرمایه گذار همواره حداکثر کردن ارزش است
  • 1395/9/5 11/25/2016 8:48:38 AM 11/25/2016 8:48:38 AM
  • 0
  • 221

مفهوم ارزش براي سرمایه گذاران از اهمیت ویژه اي برخوردار است. بدیهی است هدف گروه هاي مختلف سرمایه گذار همواره حداکثر کردن ارزش است. در این نوشتار با روش هاي مختلف ارزشیابی سهام مطالبی ارائه خواهد شد. 

در ارزشیابی سهام  معمولا برخی ارزشیابی خود را بر پایه دارایی هاي شرکت قرار داده و گروهی دیگر بر سودآوري تاکید می کنند.

1.روش هاي ارزشیابی سهام بر اساس دارایی هاي شرکت 

 این روش ساده ترین روش ارزشیابی است. مبناي این روش دارایی هاي شرکت است . باتوجه به اینکه دارایی هاي شرکت به روشهاي مختلف ارزیابی می شود، براي سهام نیز ارزش هاي متفاوتی ایجاد خواهد شد: 

  •   ( Par Value) ارزش اسمی سهام
    ارزش اسمی، ارزش صوري یک برگه سهم است. این رقم، در هنگام تاسیس و انتشار سهام، براي هر ورقه سهم تعیین شده و در اساسنامه درج می شود. ارزش اسمی سهام معادل سهام سرمایه تقسیم بر تعداد سهام است.  

  •    (Book Value )ارزش دفتري
    ارزش دفتري هر سهم از تقسیم مجموع حقوق صاحبان سهام (پس از کسر سهام ممتاز) بر تعداد سهام منتشره بدست می آید. در واقع، مبناي تعیین ارزش دفتري سهام، ارزش دفتري داراییها منهاي بدهی هاي شرکت است. معمولا" در هنگام تاسیس شرکت، ارزش دفتري و ارزش اسمی با هم برابرند (مگر در مواردیکه سهام به صرف یا کسر صادر شده و منتشر گردد)؛ اما با گذشت زمان و تحت تاثیر عملکرد شرکت، بدلیل ایجاد و افزایش عواملی مانند اندوخته ها و سود انباشته (یا زیان انباشته) بین ارزش دفتري و اسمی تفاوت ایجاد می شود. در شرایط تورمی و با گذشت زمان، ارزش دفتري به عنوان یک معیار بررسی عملکرد، ارزش اطلاعاتی خود را تا حدودي از دست می دهد. 

  •  ارزش سهام بر مبناي خالص ارزش داراییها ( Net Asset Value)  
    ارزش سهام بر مبناي خالص ارزش داراییها ( N.A.V)، از تقسیم ارزش روز داراییها پس از کسر بدهی ها و سهام ممتاز، بر تعداد سهام بشرح زیر بدست می آید :
                                                                                     
          تعداد سهام عادي / (مجموع بدهیها -  ارزش روز داراییها)   =    ارزش سهام بر مبناي خالص ارزش دارایی ها                                                                                                                               
     در این روش نیز مانند ارزش دفتري، صورت کسر در واقع حقوق صاحبان سهام عادي است با این تفاوت که در آن ب جاي ارقام حسابداري از ارزشهاي جاري بازار براي تعیین ارزش استفاده می شود. 

  •   ( Liquidation Value) ارزش تصفیه  سهام
    در این روش، فرض می کنیم شرکت در هنگام تصفیه تمام داراییهاي خود را می فروشد و از محل منابع به دست آمده بدهی هاي شرکت را می پردازند. در این حال مازاد منابع حاصل از فروش به بدهیها و سایر هزینه هاي تحمل شده تحت عنوان سود ناشی از انحلال یا تصفیه شناسایی می گردد : 
                                                   
                تعداد سهام عادي    /   ( (هزینه هاي تصفیه + مجموع بدهیها) – منابع  حاصل از فروش دارییها )  =  ارزش تصفیه اي سهام                                                                                                             

  •   ( Replacement Value) ارزش جایگزینی
    ارزش جایگزینی، ارزش هر سهم شرکت است، در صورتی که فرض کنیم در همین تاریخ  قصد راه اندازي همین شرکت را با همین وضعیت داریم. حال شروع به محاسبه منابع لازم و صرف هزینه هاي مورد نیاز براي راه اندازي مجدد شرکت مینماییم. پس از محاسبه کل منابع صرف شده براي راه اندازي شرکت فرضی جدید، مجموع این منابع را به تعداد سهام تقسیم کرده و ارزش هر سهم شرکت را به دست می آوریم. 

2. ارزشیابی سهام بر مبناي  سودآوري 

از دیگر راه هاي متداول در ارزیابی سهام عادي، پیدا نمودن ارزش فعلی سهم سودهاي آن و یا ارزش فعلی سهام  آن است. 

 نام این روش ارزش فعلی سهم سودهاي نقدي (present value of cash dividends) است. گاهی از این روش تحت عنوان مدل تنزیلی سهم سود (dividend discount Model) نیز یاد می شود. در این روش فرضیات مختلفی میتواند مطرح شود که براي هر فرض یک مدل وجود دارد که در ادامه ارائه خواهند شد: 

  • مدل نرخ رشد ثابت سهم سود پرداختی به سهام عادي 
    در این روش این منطق حاکم است که ارزش یک دارایی یا ارزش یک ورقۀ بهادار عبارتست از ارزش فعلی درآمدهایی که آن ورقه یبهادار ایجاد می کند. درخصوص درآمدهاي سهام عادي می توانیم آنها را پول نقد بشماریم. دارندة سهام عادي اولاً سالانه بصورت متعارف انتظار دارد که سود نقدي دریافت کند و در ثانی اگر سهام خود را بفروشد موقع فروش آنها علاوه بر سود نقدي قیمت روز سهام خود را نیز دریافت نماید. بدلیل آنکه عمر معینی براي سهام عادي تعریف نمیشود، دارندة سهام عادي می تواند این تصور را داشته باشد که در صورت دارا بودن سهام عادي تا مدت هاي مدید سهم سود دریافت خواهد نمود بنابراین براي ارزیابی سهام عادي خود باید ارزش فعلی یا ارزش روز این سهم سودها را بدست آورد که به صورت خلاصه به صورت زیر قابل محاسبه است:



    در رابطۀ فوق، 0p نشانگر ارزش مورد انتظار یا قیمت مورد انتظار سهام عادي ، Dt مبین سهم سود مورد انتظار براي هر سهم در تاریخ یا دورة  t و k نرخ سودآوري مطلوب سهام عادي یا هزینۀ سرمایۀ تعدیل شده در مقابل ریسک و یا هزینه سرمایۀ بدون ریسک می باشد.  
  • مدل یک مرحله اي سهم سود سهام عادي 
    در بعضی شرایط ارزشیابی سهام عادي فرض بر این است که سود پرداختی به سهام عادي ثابت نخواهد بود بلکه هر سال به نسبت سال قبل درصد معینی افزایش پیدا خواهد کرد. اغلب اوقات فرض براین است که این رشد ثابت کمتر از نرخ تنزیل سود سهام است. درصورتیکه نرخ تنزیل سود سهام عادي را k و نرخ رشد ثابت سهم سود سهام عادي را g بنامیم در این صورت عموماً فرض بر این داریم که k > g است. البته تحت شرایطی ممکن است k  وg  مساوي هم باشند که این حادثه اي استثنایی است. حال تصور می کنیم که در سال جاري سهم سود پرداختی به سهام عادي معادل 0D است و براي سال بعد یا یک سال پس از این سهم سودپرداختی به سهام g درصد (g < k) افزایش خواهد یافت. در این حالت ارزش سهام بهصورت زیر قابل محاسبه خواهد بود که به آن مدل یک مرحلهاي سود سهام میگویند:


     
  •  مدل دو مرحله اي سهم سود سهام عادي 
    در بعضی شرایط روی ههاي قبلی که افزایش سهم سود را ثابت فرض می کردند و در عین حال نرخ تنزیل یعنی K را بزرگ تر از نرخ رشد سود سهام یعنی g می داشتند، کاربري خود را از دست می دهند زیرا هم ممکن است بدلیل وجود سهم سودهاي غیر متعارف افزایش سهم سود از سالی به سال دیگر بیش از نرخ تنزیل یعنی K باشد و هم اینکه با یک نرخ افزایش سهم سود در دوره اي از زمان روبرو نباشیم. بدین صورت که ممکن است ابتدا افزایش سهم سود صاحبان سهام عادي بیش از حد متعارف باشد و پس از چند سال دوباره به حد متعارف یا نرمال بازگشت نماید. در اینگونه شرایط مدل دو مرحله اي سهم سود سهام عادي مورد استفاده قرار می گیرد: 



    مقدار DN در رابطه فوق نشان دهنده سهم سود سرانه در دوره زمانی N است، نماد 1g افزایش نرخ سهم سود سهام را در بار اول که افزایش رخ می دهد معلوم می سازد، 2g افزایش نرخ سود سهام در بلندمدت است که وضعیت نرمال را معلوم می سازد و N تعداد سال هایی را معلوم می نماید که رشد 1g ادامه پیدا می کند. 
  •  روش درآمدهاي حاصله   
    بعضی از سرمایه گذاران تمایل دارند که روش کسب درآمد را در ارزشیابی سهام عادي مورد استفاده قرار دهند. براي اینمنظور، مدل یک مرح لهاي  میتواند برحسب درآمدشان ارائه شود. در مدل یک مرحله اي

     و یا

     است. در مدل درآمد حاصله D = E (1 – b) است که D مقدار درآمد حاصله را معلوم  میکند. ایندرآمد حاصله یا D همان سود سهم عادي است و E مقدار درآمد هر سهم عادي  میباشد و b هم نرخ نگهداري درآمد در شرکت است. بنابراین، اگر E درآمد به ازاء هر سهم و b نرخ نگهداري درآمد در شرکت باشد بنابراین،   b)E1) برابر D یا برابر سهم سود یک سهم عادي خواهد بود. به عبارت دیگر،  b)1) نسبت پرداخت سهم سود را معلوم خواهد ساخت.
    بنابراین، یک مدل معادل با مدل متکی بر درآمد حاصله بصورت زیر قابل نمایش است: 
      
    در رابطه فوق، 0p ارزش فعلی سهم عادي را نشان می دهد، 1E مبنی بر درآمد مورد انتظار در پایان سال اول است و b نرخ نگهداري درآمد در شرکت را معلوم می کند، که در واقع از تفاضل یک و نرخ پرداخت درآمد حاصل می شود. اگر بخواهیم می توانیم 1E را بصورت E1 = E0(1 + g) نشان دهیم، در حالیکه 0E درآمد سرانه هر سهم در حال حاضر است. رابطه فوق می تواند با نسبت قیمت 0p فعلی بر درآمد 0E فعلی هم نمایش داده شود که همان ضریب درآمدهاست و یا می توان آن را ضریب درآمد هم نامید. لازم به یادآوري است وقتی b نرخ نگهداري درآمد در شرکت است مقدار  b)1) مبین نرخ توزیع درآمد خواهد بود که آن را به شکل

     نیز می توان نشان داد و می توان گفت که

     از سوي دیگر E1 = E0 (1 + g) است در صورتی که طرفین رابطه شماره یک را بر 0E تقسیم کنیم خواهیم داشت:
    در نتیجه با قرار دادن E0 = (1 + g) به جاي 1E و 00DE به جاي  b1 رابطه زیر بدست می آید: 

  •  مدل درآمدهاي محدود
    گاهی سرمایه گذاران و خرید و فروش کنندگان سهام عادي تصمیم ندارند که یک سهم عادي را پیوسته تصاحب نمایند و تا سال هاي متمادي آن را در مالکیت خود نگهدارند؛ بلکه نظر آنها این است که تا چند سال معین سهام عادي را در تملک خود نگهدارند و پس از چند سال آنها را بفروشند در این صورت بطور طبیعی تنها چند سال از درآمد سهام منتفع خواهند شد. در این گونه شرایط که زمان نگهداري سهام عادي پیش صاحب آن محدود است دیگر نمی توان از رابطه


    و یا رابطه

    استفاده نمود. زیرا این دو رابطه زمانی مورد استفاده قرار  میگیرند



    که صاحب سهم عادي بخواهد براي همیشه سهام عادي را صاحب باشد و در تملک خود نگهدارد. براي وضعیت یاد شده یعنی تملک یک سهم عادي در یک زمان محدود، از رابطه زیر براي تعیین ارزش فعلی سهم عادي استفاده می کنیم: 
    در رابطه فوق

     و یا معادل نرخ پرداخت سهم سود است، نماد N نشان دهنده سال هاي نگهداري سهم عادي است. مقدار

    مبین نسبت قیمت بر درآمد سهم عادي در سال N می باشد. سایر نمادها همانهایی هستند که قبلاً مورد استفاده قرار گرفتند.  
     

قیمت بازار سهم عادي و قیمت فعلی ارزیابی شده آن  

 سرمایه گذار زمانی که ارزش فعلی سهم عادي یک شرکت سهامی را از طریق محاسبات مورد اشاره بدست می آورد، ممکن است آن را نسبت به قیمت جاري بازار (Market Value) کمتر یا بیشتر و یا مساوي بیابد زمانی که ارزش فعلی محاسبه شده یک سهم نسبت به قیمت جاري بازار بیشتر باشد خواهیم گفت که این سهم در بازار از حد واقعی آن کمتر ارزشیابی (under valued) گردیده و بنابراین سرمایه گذار می تواند با قیمت ارزان بازار به خرید آن سهم اقدام کند تا در شرایط نرمال که قیمت بازار به قیمت واقعی نزدیک می شود، سود ببرد. ولی اگر قیمت محاسبه شده ارزش هر سهم یک شرکت سهامی نسبت به قیمت بازار کمتر باشد می گوئیم که قیمت بازار سهم، از حد واقعی آن بیشتر ارزشیابی شده (over valued) است در این موقعیت سرمایه گذار می تواند سهام موجود خود را به قیمت بالاتر در بازار بفروشد تا سود برد و در آتیه که قیمت بازار به قیمت واقعی نزدیک می شود دوباره از سهام همان شرکت خریداري کند. از این توصیح معلوم می شود که با فرض درست بودن اطلاعات آنالیز کننده، پیوسته ارزش فعلی محاسبه شده (0(P ملاك عمل سرمایه گذار است و قیمت جاري بازار سهم ممکن است تحت تأثیر عوامل گوناگون از قیمت واقعی خود دور شود. سرمایه گذار براساس قیمت فعلی و محاسبه شده یک سهم(0(P رفتار خود را تنظیم خواهد نمود.  

 

محمد انصاری

من به عنوان طراح و برنامه نویس در شرکت توسن در حوزه ی بانکداری فعالیت می کنم. بیشتر زمانم رو به مطالعه پیرامون طراحی نرم افزار اختصاص میدم. همچنین علاقه ی زیادی به فعالیت های ورزشی دارم و زمان کافی به ورزش اختصاص می دهم.

نظرات 0
برای ارسال دیدگاه وارد حساب کاربری خود شوید.

ورود به حساب کاربری ایجاد حساب کاربری
محمد انصاری
ارزشیابی سهام 
زیگماوب