• 1396/4/14 7/5/2017 7:57:39 PM 7/5/2017 7:57:39 PM
  • 0
  • 57

سلول بنیادی مادر تمام سلول‌ها است و توانایی تبدیل به تمام سلول‌های بدن را دارد. این سلول‌ها توانایی خود نوسازی (Self Renewing) و تمایز (Differentiating)  به انواع سلول‌ها از جمله سلول‌های خونی، قلبی، عصبی و غضروفی را دارند. هم چنین در بازسازی و ترمیم بافت‌های مختلف بدن بدنبال آسیب و جراحت موثر بوده و می‌توانند به درون بافت‌های آسیب دیده‌ای که بخش عمده سلول‌های آنها از بین رفته است، پیوند زده‌شوند و جایگزین سلول‌های آسیب دیده شده و به ترمیم و رفع نقص در آن بافت بپردازند.

به دلیل توانایی منحصر به فرد سلول‌های بنیادی، این سلول‌ها امروزه از مباحث جذاب در زیست شناسی و علوم درمانی است. هم چنین تحقیقات در این زمینه دانش ما را درباره چگونگی رشد و تکوین یک اندام از یک سلول منفرد افزایش داده و مهم تر آنکه به فهم مکانیزم جایگزینی سلول‌های سالم با سلول‌های آسیب دیده کمک کرده است.
سلول‌های بنیادی را بر اساس خصوصیات و ویژگی به سه دسته سلول‌های بنیادی جنینی، سلول‌های بنیادی بالغ و سلول‌های بنیادی خون بندناف تقسیم می‌کنند.

سلول های بنیادی جنینی
از توده سلولی داخلی جنین 16-14 روزه گرفته می‌شود و قادر است تمام سلول‌ها و بافت‌های یک فرد کامل را بسازد.

سلول‌های بنیادی بالغ
به سلول‌هایی که پس از تولد از بافت‌های مختلف فرد بالغ جدا می‌شوند، گفته می‌شود. سلول‌های بنیادی خون ساز مستقر در مغز استخوان، مغز، کبد و سایر بافت‌ها از این دسته هستند که قدرت تمایز به برخی از بافت‌ها را دارند.

سلول‌های بنیادی خون بندناف
از بندناف استخراج شده و همانند سلول‌های بنیادی خون ساز مغز استخوان هستند.خون بندناف خونی است که پس از تولد در بندناف و جفت باقیمانده و دور ریخته می‌شود. این خون غنی از سلول‌های بنیادی است. سلول‌های بنیادی خون بندناف همانند سلول‌های بنیادی خون ساز مغز استخوان به سلول‌های زیر تقسیم می‌شوند:

  • سلول‌های قرمز، که اکسیژن را به تمام بدن حمل می‌کنند
  • سلول‌های سفید، که در سیستم ایمنی فعالانه شرکت دارند
  • پلاکت‌ها که به انعقاد خون کمک می کنند

همچنین قادر به ساخت انواع سلول‌های دیگر و ترمیم و نگهداری سلول‌ها در هنگام جراحت هستند.

پیوند های سلول های بنیادی خون ساز

  1. پيوند اتولوگ : در شرايط خاص بيماري مشخص, سلول هاي بنيادي از خود فرد بيمارجدا و در سرما در فريزرهاي مخصوص نگه داري ميشوند. بيمار تحت شيمي درماني يا تابش اشعه قرار گرفته تا سلول هاي بدخيم ازبين بروند كه گاه باعث از بين رفتن سلول هاي بنيادي خون ساز مغز استخوان وي نيز مي شود. سپس سلول هاي ذخيره شده به بدن وي بازگردانده مي شوند.  شانس بيماري پيوند عليه ميزبان و عفونت كمتر است  اما احتمال عود بيماري نسبت به اهدا از سايرين ( افراد فاميل و يا اهداكننده غير خويشاوند) بيشتر است.   
  2. پيوند آلوژن:  دو فرد گيرنده و اهداكننده پيوند ممكن است با يكديگر نسبت خويشاوندي داشته باشند( مثل پيوند سلول هاي بنيادي خون ساز بين خواهر,برادر و يا از ساير اعضا خانواده )‌ و يا غيرخويشاوند باشند( دريافت سلول از افراد بالغ يا از خون بند ناف سايرين).در پيوند آلوژن چنانچه گيرنده و اهداكننده پيوند ازنظر آنتي ژن هاي سازگاري بافتي (Human Leukocyte Antigen HLA ,  يا مجموعه سازگاري بافتي اصليMajor Histocompatibility Complex or MHC  ) با يكديگر شبيه  باشند, شانس موفقيت پيوند بيشتر است. بيمار برحسب نوع پيوند داروهاي سركوب كننده سيستم دفاعي (immunosuppressive ) و يا مغز استخوان دريافت مي كند تا احتمال بروز واكنش هاي نامناسب را كاهش دهند زيرا  اين واكنش ها از جايگزيني سلول هاي پيوندي در بدن بيمار جلوگيري  مي نمايند.

سلول های بنیادی چه کاربردی دارند؟
اولین پیوند خون بندناف در سال 1988 میلادی در فرانسه و توسط دکتر گلوکمن به یک کودک مبتلا به کم خونی فانکونی (یک نوع کم خونی مادرزادی) انجام گرفت و به این ترتیب تا به امروز صدها پیوند موفق خون بندناف صورت گرفته است و مراکز بزرگ ذخیره این سلول‌ها در کشورهای مختلف جهان تاسیس گردیده است. مرور آمار منتشر شده نشان می دهد که هر ساله حدود 30000 بیمار با بیماری‌هایی که با پیوند سلول‌های بنیادی مغز استخوان، قابل درمان هستند شناسائی می‌شوند و حدود 75 درصد این بیماران قادر به یافتن یک داوطلب مناسب برای اهداء مغز استخوان نیستند. از سوی دیگر جستجوی مراکز ثبت اهدا کنندگان مغز استخوان زمان بسیاری به خود اختصاص می‌دهد به این ترتیب ذخیره خون بندناف زمان را کوتاه و میزان اهدا کننده را بیشتر می‌سازد و به این ترتیب زمان را برای مبتلایان به لوسمی‌های حاد، کم خونی‌ها و نقایص ایمنی که در زمان کوتاهی می میرند کوتاه تر می‌کند.

امروزه تحقیقات گسترده‌ای به منظور درمان بیماری‌ها و ضایعات عصبی، ترمیم بافت‌های آسیب دیده قلبی و استخوانی، ترمیم سوختگی‌ها و ضایعات پوستی، ترمیم لوزالمعده و ترشح انسولین و ترمیم سایر بافت‌های آسیب دیده با استفاده از سلول‌های بنیادی مغز استخوان، خون بندناف و سایر سلول‌های بنیادی یک فرد بالغ درحال انجام است. ترمیم لوزالمعده وترشح انسولین و ترمیم سایر بافت های آسیب دیده با استفاده از سلول‌های بنیادی مغز استخوان، خون بندناف و سایر سلول‌های بنیادی یک فرد بالغ درحال انجام است.

نظرات 0
برای ارسال دیدگاه وارد حساب کاربری خود شوید.

ورود به حساب کاربری ایجاد حساب کاربری
رویا روشن
سلول های بنیادی
زیگماوب