غده هاي درون ريز، هورمون ها را توليد مي كنند. هورمون ها موادي شيميايي هستند كه در جريان خون وجود دارند و فرآيندهاي قسمت هاي ديگر بدن را كنترل مي كنند.
  • 1396/4/22 7/13/2017 1:47:34 PM 7/13/2017 1:47:34 PM
  • 0
  • 68

اين فرآيندها عبارتند از متابوليسم (واكنش هايي شيميايي كه به طور مداوم در بدن رخ مي دهند). پاسخ به استرس، رشد و تكامل جنسي. اين مجموعه شامل غده ها و ساير سلول هاي توليد كننده هورمون هستند. غده هايي مثل هيپوفيز، فوق كليه تيروييد اعضايي هستند كه تنها كاركرد آنها توليد هورمون هاي اختصاصي است. ساير اعضا و بافت ها مثل تخمدان ها، بيضه ها، قلب و كليه ها نيز حاوي سلول هاي توليد كننده هورمون هستند.



غده هيپوفيز و هيپوتالاموس
غده هيپوفيز، غده اي كوچك اما بسيار مهم است كه در قاعده مغز و پشت پل بيني قرار گرفته است.

بيماريهاي غدة هيپوفيز

  • نارسايي غده هيپوفيز
  • نارسايي غده هيپوفيز كم كاري غده هيپوفيز كه منجر به ترشح ناكافي هورمون هاي مترشحه از هيپوفيز مي گردد. قسمت قدامي هيپوفيز هورمونهاي زير را توليد مي كند:
  • هورمون رشد
  • هورمون محرك تيروييد (TSH)
  • هورمون محرك غده فوق كليه (ASH)
  • هورمون هاي محرك غدد جنسي قسمت خلفي هيپوفيز هورمونهاي زير را توليد مي كند:
  • هورمون ضدادراري كه با تأثير بر كليه ها غلظت و مقدار ادرار را تنظيم مي كند.
  • اكسي توسين كه محرك انقباضات رحمي در طي زايمان و ترشح شير در طي شيردهي است

علايم شايع

  • كاهش قند خون و ضعف ؛ كاهش فشار خون
  • عدم تحمل سرما و استرس
  • عقب افتادگي رشد در كودكان بروز پس از شش ماهگي 
  • فقدان صفات ثانويه جنسي كه در بلوغ ظاهر مي گردند، نظير تغييرات صدا و .. تغييرات رواني ، از قبيل سايكوز روان پريشي
  • بيحالي شديد
  • سردرد مداوم
  • افزايش مقدار و تكرر ادرار
  • علل ناشناخته گاهي آسيب شديد سر همراه فشار بر غده هيپوفيز (معمولاً ناشي از خونريزي داخل مغزي  كاهش جريان خون غده هيپوفيز در مادر پس از خونريزي شديد و شوك حين زايمان
  • تومورهاي غده هيپوفيز
  • عفونت مغزي
  • آنوريسم عروقي در قاعده مغز
  • عوامل افزايش دهنده خطر
  • سابقه خانوادگي اختلالات هيپوفيز
  • بارداري

پيشگيري

  • اقدام به درمان طبي آسيب ها، عفونت ها يا تومورهاي زمينه ساز نارسايي غده هيپوفيز، در صورت شناسايي شدن .
  • عواقب موردانتظار معمولاً با جراحي يا جايگزين نمودن هورمون هاي هيپوفيز، تيروييد، غده فوق كليه و هورمون هاي جنسي قابل درمان است .
  • عوارض احتمالينارسايي هورموني و مرگ ، در صورت عدم درمان
    .

درمان

  • بررسي هاي تشخيصي ممكن است شامل آزمايش هاي خون براي ارزيابي سطح هورمون ها و عملكرد آنها، سي تي اسكن سر و راديوگرافي جمجمه باشد.
  • درمان با هدف برطرف كردن علت زمينه اي نارسايي هيپوفيز و تأمين جايگزين هورموني كافي انجام مي شود.
  • جراحي براي برداشتن تومورها يا لخته هاي خون ناحيه هيپوفيز، در صورت لزوم انجام مي گيرد.
  • بيمار بايد از يك دستبند يا گردنبند حاوي هشدارهاي طبي كه نشان دهنده كمبودهاي هورموني وي و راه درمان مناسب آنها باشد استفاده كند.

داروها

  • داروهاي هورموني براي جايگزين كردن هورمونهايي كه هيپوفيز توانايي توليد آنها را ندارد.
  • مسكن ها پس از جراحي
  • آنتي بيوتيك ها يا داروهاي ضدويروسي در مدتي كه عامل اين عارضه عفونت ها باشند.
  • فعاليت
    در حد توان به فعاليت هاي خود ادامه دهيد.
  • رژيم غذايي
    رژيم خاص نياز نيست .
  • در اين شرايط به پزشك خود مراجعه نماييد
  • اگر شما يا يكي از اعضاي خانواده تان داراي علايم نارسايي غده هيپوفيز باشيد.
  • بروز علايم عفونت پس از جراحي ، نظير تب ، بيحالي و درد عضلاني
  • اگر دچار علايم جديد و غيرقابل توجيه شده ايد . داروهاي تجويزي ممكن است با عوارض جانبي همراه باشند.

غده هيپوفيز در قاعده مغز قرار دارد. اين غده به عنوان ‹‹ غده رئيس›› شناخته مي شود، چون هورمون هايي را توليد مي كند كه بافت درون ريز واقـع در سـاير غده ها و اعضا را تحريك و كنترل مي كند. همچنين هورمون هايي را ترشح مي كند كه رشد بدن، حجم ادرار و انقباض رحم را در طول زايمان كنترل مي كنند.

آكرومگالي
علائم و نشانه هاي آكرومگالي
علائم و نشانه هاي بيماري آكرومگالي در افراد بسيار متفاوت و متنوع است. اما اين اطمينان وجود دارد كه با درمان بيشتر اين علائم برطرف شوند.برخي از نشانه هاي اوليه احساس خستگي و خواب آلودگي است. افزايش سطح هورمون رشد سبب بزرگي دستها و پاها مي شود. علاوه بر آن اين بيماري بر وضعيت چهره نيز تأثير مي گذارد و گاه باعث برجستگي غيرمعمول چانه و فك مي شود، تعريق زياد بخصوص در خانمها و يا پوست چرب از جمله مشكلات اين افراد است. همچنين اين بيماران از احساس فشار و درد در دستهايشان رنج مي برند و در حدود 3/1 آنها مبتلا به ديابت هستند.
بزرگ شدن غده هيپوفيز ممكن است باعث سردرد شود. تحت فشار قرار گرفتن اعصابي كه از بالاي غده هيپوفيز عبور مي كنند سبب ايجاد مشكلاتي در ميدان بينايي مي گردد.وجود اين تومور سبب كم كاري هيپوفيز مي شود و از آنجائيكه اين غده اعمال تخمدانها، بيضه، تيروئيد و غده آدرنال را در كنترل دارد، كم كاري آن علائمي چون ناتواني جنسي، ناباروري و دوره هاي قاعدگي نامنظم را ايجاد مي كند. البته غده تيروئيد و آدرنال كمتر تحت تأثير كم كاري غده هيپوفيز قرار مي گيرند.با توجه به شناخت اين علائم توسط بيمار و خانواده او مي توان از پيشرفت و گسترش آنها جلوگيري نمود.

روش تشخيص آكرومگالي
پزشك انجام آزمايش قند خون را به شما توصيه مي كند. ميزان قند و هورمون رشد خون شما اندازه گيري مي شود، در صورتي كه مبتلا به آكرومگالي باشيد ميزان هورمون رشد بالاتر از مقدار طبيعي نشان داده مي شود.اگر چنين باشد ساير هورمونها مورد بررسي قرار مي گيرند و در صورت كمبود، مقدار آنها، با دارو جايگزين مي شود. علاوه بر آن با انجام يك اسكن (MRI يا CT اسكن) اندازه غده هيپوفيز معين مي شود. ممكن است جهت واضح تر شدن تصاوير، از تزريق دارويي قبل از انجام اسكن استفاده شود.

آكرومگالي چگونه درمان مي شود
آكرومگالي ممكن است با عمل جراحي بر روي هيپوفيز، درمان با اشعه X، دارودرماني و يا تركيبي از همه اين موارد درمان شود. امروزه براي بيشتر بيماران (البته بسته به شرايط آنها) نخستين درمان، جراحي است.هدف تمام روشهاي درماني كاهش توليد هورمون رشد و رساندن آن به حد طبيعي است كه سبب از بين رفتن علائم بيماري و بهبود وضعيت عمومي بيمار مي گردد.

غده هيپوتالاموس
هيپوتالاموس بخشي از مغز است كه با غده هيپوفيز ارتباط دارد. هيپوتالاموس، هورمون هايي به نام عوامل آزاد كننده را ترشح مي كند كه كاركرد هيپوفيز را كنتـرل مي كنند و به عنوان رابط بين دستگاه هاي عـصبي و غـدد درون ريز عمـل مي كنند.

غده پينه آل
غده پينه آل در عمق مغز قرار دارد. كاركرد دقيق آن هنوز مشخيص نيست. البته معلوم شده است كه اين غده هورموني به نام ملاتونين را ترشح مي كند كه گمان مي رود با چرخه روزانه خواب و بيداري مرتبط باشد.

غده هاي تيروييد و پاراتيروييد
غده تيروئيد با وزن تقريبى ۱۵ گرم به عنوان يكى از مهم ترين غدد درون ريز بدن است كه جلو  گردن قرار دارد و هورمونهاي تيروييد را توليد و ترشح مي‌كند. اين غده به شكل پروانه‌اي است كه بالهاي آن در طرفين ناي گسترش يافته است.  اين غده با ساخت دو هورمون عمده (تيروكسين و تيرونين) در سال هاى نخست پس از تولد در تكامل مغز و پس از تولد در سوخت و ساز، رشد سلول هاى انسانى نقش دارد به نحوى كه در كشور هاى پيشرفته به دليل اهميت فعاليت اين غده نوزادان پس از تولد از لحاظ كاركرد طبيعى غده تيروئيد مورد ارزيابى و غربالگرى واقع مى شوند.اگر اين غده دچار اختلال شود نمي‌تواند عملكرد مناسبي داشته باشد. بيماري كم كاري تيروييد يعني زماني كه غده تيروييد قادر به توليد هورمون كافي نيست و در بيماري پركاري تيروييد اين غده بسيار فعال است و بيش از حد هورمون ترشح مي‌كند.

بيماريهاي غده تيروئيد

گواتر
اغلب اوقات با اين سئوال مواجه هستيم كه بين گواتر و تيروئيد چه فرقى است؟تيروئيد يكى از غدد درون ريز بدن است و از اعضاى مهم بدن همه انسان ها است در حالى كه گواتر به معناى بزرگى غده تيروئيد است. اين بزرگى از خفيف تا شديد طبقه بندى مى شود كه مى تواند به صورت قرينه يا غير قرينه رخ دهد.بنابر اظهارات وى در يك تقسيم بندى ساده با سه نوع گواتر روبه رو هستيم.

  1. گواتر ساده
  2. گواتر كم كار
  3. گواتر پركار

شايع ترين گواتر در جوامع مختلف گواتر ساده است. در اين بيمارى در اكثريت موارد فرد بدون علامت است. فرد در معاينه فيزيكى داراى تيروئيد غير نرمال بوده ولى آزمايشات تيروئيدى طبيعى هستند كه گاهى بيماران با مشاهده آزمايشات طبيعى از درمان غافل مى شوند. اما همين بيمارى در صورت علامت دار شدن يعنى بزرگ شدن بيش از اندازه تيروئيد علائم فشارى بر اعضاى مجاور ايجاد مى كند. (نظير احساس گرفتگى در گلو، اشكال در بلع و تنفس)بنابر اظهارات وى علت ايجاد گواتر كاملاً مشخص نيست اما كمبود يد به عنوان يكى از شايع ترين علل گواتر آندميك در سطح دنيا مطرح است.همچنين مشخص شده است برخى از ايمونوگلوبولين ها سبب تحريك سلول هاى تيروئيد و تسريع رشد آن مى شوند.

كم كارى غده تيروئيد ((هيپوتيروئيديسم))
غده تيروئيد تمام اعمال حياتى و متابوليكى بدن را كنترل مى كند و چنانچه دچار كم كارى يا پركارى شود اختلالات شديد و جدى جسمى و روانى ايجاد مى كند. محل طبيعى غده تيروئيد در قسمت جلوى گردن و در روى غضروف تيروئيددر ناحيه حنجره مى باشد. در شماره قبلى در مورد گواتر و بزرگ شدن غده تيروئيد مطالبى به آگاهى شما خوانندگان گرامى رسانديم;دراين شماره بدليل اهميت اين غده حياتى مطالب مختصرى در مورد هيپوتيروئيديسم يا كم كارى غده تيروئيد به نظر شما عزيزان مى رسانيم.
كم كارى تيروئيد يا هيپوتيروئيديسم تمام اعمال سلولهاى بدن و اعضاى مختلف بدن را شديدا مختل مى كند و وحشتناكترين اثر سو اين بيمارى بر روى سلولهاى مغز مى باشد كه منجر به عقب ماندگى ذهنى در نوزادان و كودكان مى شود و همچنين عقب ماندگى رشد جسمى و ناهنجارى در شكل ظاهرى بيمار را نيز باعث مى شود. هيپوتيروئيديسم بيمارى است بسيار خطرناك و در عين حال به راحتى قابل پيش گيرى مى باشد. پزشكان معمولا در مواجهه با هر نوزادى او را از نظر وجود علائم بالينى هيپوتيروئيدى بررسى مى كنند و در موارد مشكوك سريعا اقدامات پيشگيرانه را توصيه مى نمايند, بنابراين با توجه به اينكه در كشور ما گواتر اندميك بدليل كمبود يد وجود دارد و درصدى از موارد گواتر به هيپوتيروئيديسم مادران منجر مى شود و اين خود خطر تولد نوزادان مبتلا به هيپوتيروئيديسم را در پى دارد بايستى اين بيمارى را جدى بگيريم. هيپوتيروئيديسم نوزادى يك مورد در هر 5000 - 4000 تولد شيوع دارد و درصورت تشخيص به موقع به سرعت به درمان پاسخ مى دهد. علل هيپوتيروئيدى در نوزادان وجود برخى بيماريهاى ژنتيكى, كمبود يد, فقدان تيروئيد در نوزاد, عملكرد نادرست غده, و غده تيروئيد نابجا و ناكافى از نظر توليد هورمون مى باشند كه بايد در برخورد با هر نوزاد مشكوك به هيپوتيروئيديسم به آنها فكر كرد.بطور كلى هر نوع اختلال و اشكالى كه در سنتز و توليد هورمون تيروئيد رخ دهد مى تواند منجر به كم كارى تيروئيد شود. اگر كم كارى تيروئيد از بدو تولد باشد رشد و تكامل نوزاد به شدت مختل مى شود و اين اختلالات تكاملى منجر به عقب ماندگى ذهنى عميق مى شود. اينگونه اختلالات تكاملى راcretinism مى گويند.
عواملى كه باعث بروز هيپوتيروئيديسم ((كم كارى تيروئيديسم)) مى شوند عبارتند از:
 عوامل مربوط به تيروئيد

  1. اختلال در تكامل تيروئيد بطور مادرزادى
  2. ايديوپاتيك يا ناشناخته
  3. تيروئيدكتومى يعنى برداشتن تمام تيروئيدتوسط جراحى
  4. راديوتراپى سرطانهاى ناحيه گردن ر كه منجر به انهدام غده تيروئيد مى شود
  5. اختلالات ژنتيك و ارثى در سنتزهورمونهاى غده تيروئيد
  6. مصرف داروهاى ضد تيروئيد توسط مادربخصوص در دوران باردارى
  7. كمبود يد در محيط و مواد غذايى مادر وكودك ر گواتر
  8. مصرف داروهاى گواترزا مثل ليتيوم, فنيل بوتازون
  9. تيروئيديت مزمن

عوامل مربوط به فوق تيروئيد

  1.  اختلال در غده هيپوفيز
  2.  اختلال در غده هيپوتالاموس

بطور كلى 95% علل و عوامل هيپوتيروئيديسم مربوط به نقائص خود غده تيروئيد است و تقريبا كمتر از 5% موارد كم كارى تيروئيد مربوط به نقص غده هيپوفيز يا هيپوتالاموس مى باشد. همچنين كم كارى تيروئيدى اوليه ممكن است با يك سرى بيماريهاى اتوايميون از قبيل لوپوس ارتيماى منتشر, آرتريت روماتوئيد, سندرم شوگرن و هپاتيت مزمن و كم خونى پرينسيوز (بدخيم) همراه باشد. در اين بيماريها سيستم دفاعى بدن عليه سلولهاى خودى پادتن يا آنتى بادى مى سازند و منجر به انهدام سلولها مى شوند بنابراين كم كارى اوليه تيروئيد اغلب همراه با سنتز آنتى بادى بر عليه سلولهاى بافت تيروئيد مى باشد و اين بيمارى ممكن است همراه بيماريهاى اتوايمون باشد. همان طور كه گفتيم كمبود يد مى تواند منجر به ايجاد گواتر شود; از سوى ديگر جنين طبيعى حساسيت و استعداد خاصى براى ابتلا به گواتر ناشى از تجويز يد زياد دارد بنابراين به دليل احتمال بروز گواتر و كم كارىتيروئيددرنوزادان بايستى ازتجويزيد با دوز بالا(مقادير زياد)دردوران حاملگى احتراز شود.
معمولا كودكان مبتلا به هيپوتيروئيديسم (كم كارى تيروئيد) داراى ظاهر مشخصى هستند ولى ظهور علائم با سن شروع بيمارى و زمان تشخيص و آغاز درمان ارتباط و بستگى دارد. در بدو تولد ممكن است علائم كرتينيسمcretinism در نوزاد مشهود باشد ولى بسته به شدت كم كارى تيروئيد ظهور علائم در چند ماه اول بعد از تولد متغير است و بيشتر تظاهرات بالينى بيمارى چند ماه بعد از تولد بهتر قابل تشخيص خواهند بود. همانطور كه گفتيم كم كارى تيروئيد يا هيپوتيروئيديسم نوزادى مى تواند يك مورد در هر 5 هزار تولد اتفاق بيفتد.

علائم هشداردهنده هيپوتيروئيديسم يا كم كارى تيروئيد در نوزادان مبتلا
نوزاد مبتلا به هيپوتيروئيديسم دچار زردى فيزيولوژيك مى شوند كه بيش از معمول بطول مى انجامد بنابراين اگر نوزادى از روز سوم تولد به بعد دچار زردى شد و بيش از يك هفته و بطور متوسط 10 روز طول بكشد بايد به هيپوتيروئيديسم مشكوك شد بنابراين لازم است والدين نوزاد از ابتداى تولد و به فواصل منظم فرزند خود را جهت معاينه و بررسى نحوه رشد و تكامل نوزاد يا كودك به يك پزشك متخصص اطفال يا پزشك عمومى مراجعه نمايند تا درصورت بروز و مشاهده هرگونه علامت مشكوكى از هيپوتيروئيديسم درمان پيشگيرانه انجام شود زيرا همانطور كه گفتيم مهمترين فاكتور در درمان و پيشگيرى از بروز اين بيمارى خطرناك تشخيص بموقع آن است.علائم ديگر هيپوتيروئيديسم عبارتنداز: گريه خشن, خوابآلودگى و يبوست, سردى انتهاها و عدم تحمل يا حساسيت به گرما. كودك نيز صداى زير دارد. در اين موارد بايستى حتما نوزاد از نظر هيپوتيروئيدى مورد بررسى قرار بگيرد و آزمايشات مربوط به هورمونهاى تيروئيد حتما بايد انجام شود چون اغلب تنها راه قطعى تشخيص بيمارى انجام آزمايشات هورمونى است زيرا همان طور كه گفتيم بعضى علائم مشخصه بيمارى ممكن است در سنين بالاتر بروز نمايند ولى به علت عوارض وخيم بيمارى ازجمله عقب ماندگى ذهنى تشخيص زودرس بيمارى اهميت ويژه اى دارد و اين امر تنها با آزمايشات هورمونى تيروئيد قابل تشخيص خواهد بود.
بعد از يك ماه اول زندگى كه به دوره نوزادى موسوم است در سنين كودكى بتدريج علائم تاخير در رشد قدى و بهره هوشى بيمار واضحتر مى شود بطورى كه كودك مبتلا به هيپوتيروئيدى تقريبا هيچ كدام از اعمال يك كودك طبيعى همسال خود را نمى تواند انجام دهد. اين تاخيرها و عدم رشد و تكامل شامل تاخير در دندان درآوردن, تاخير در غلتيدن, نشستن, ايستادن و راه رفتن, خنديدن, شناختن اطرافيان و غيره مى باشد. يافته هاى ديگر شامل كوتاهى قد, صورت ناهنجار و زبان بيرون آمده از دهان, زياد شدن فاصله دو چشم و پهن بودن بينى مى باشد. موهاى سر بيمار كم پشت است, پوست بدن خشك و خشن است, شكم كودك برآمده است و به فتق نافى ((هرنى آمبليكال)) مبتلاست و از نظر قلبى نيز دچار نقائص و ناهنجارى است. ضريب هوشى بيماران مبتلا به هيپوتيروئيدى بسيار پايين است و قادر به يادگيرى نيستند.
وقتى كودك بزرگتر مى شود از نظر رشد قدى و تاخير و عدم تكامل بلوغ جنسى, علائم واضحتر مى شود. البته سرانجام علائم بلوغ ظاهر مى شود دختران مبتلا به هيپوتيروئيدى ممكن است دچار عدم قاعدگى ماهيانه شوند. كودك در سنين مدرسه نمى تواند همپاى ساير دانشآموزان آموزش بگيرد و عدم كارآيى و ناتوانى در يادگيرى و مردود شدن مكرر نيز به علت عقب ماندگى ذهنى منجر به تشخيص بيمارى خواهد شد. بنابراين مسووليت والدين و پزشكان بسيار قابل اهميت و سنگين است كه با مراقبت و تشخيص بموقع, زندگى و آينده يك انسان را از خطر نجات دهند.
در بزرگسالان علائم هيپوتيروئيديسم خيلى واضح نيست و به تدريج آشكارتر مى شود. علائم هيپوتيروئيدى در بالغين و بزرگسالان شامل خوابآلودگى, سفتى و درد عضلانى, عدم تحمل به سرما و در خانمها اختلال در عادت ماهيانه مى باشند. بيمار در طى چند ماه بعد از بيمارى دچار عدم كارآيى در فعاليتهاى جسمى و حركتى و فكرى مى شود. بيمار درحالى كه دچار كاهش اشتها مى شود كاهش وزن پيدا مى كند و دچار يبوست مى شود. موهاى بيمار خشك شده و دچار ريزش مى شود. پوست بدن بيمار خشك و خشن مى شود صدايش خشن و بم شده و دچار كاهش شنوايى مى گردد. در مراحل پيشرفته بيمارى, صورت بيمار مات و بدون حالت است. اطراف چشمها و پلكها پفآلوده مى شوند. پوست, سرد و زبر و خشن است. زبان بيمار بزرگ و از دهان بيرون آمده است. در راديوگرافى از قفسه سينه بيمار اندازه قلب بزرگتر از طبيعى است. در مواردى ممكن است بيمار به عوارض روانى و عدم تعادل مبتلا شود. اگر بيمارى درمان نشود و به شدت پيشرفت كند بيمار به مرحله خوابآلودگى عميق يا كما وارد مى شود كه معمولا به مرگ بيمار مى انجامد. بيماران بالغ كه به كم كارى شديد تيروئيد مبتلا مى شوند دچار حالتى به نام ميكسدمmyxedema مى شوند كه دچار كندى تكلم, عدم تعريق, افزايش وزن, كاهش اشتها, يبوست و ادم يا خيز محيطى مى شوند و پوست بدنشان زرد كاروتنى مى شود. نيمه خارجى ابروها نازك مى گردد.
علاوه بر علائم بالينى بيمارى هيپوتيروئيدى بايد از آزمايشات هورمونى نيز در تشخيص استفاده نمود. در آزمايشات هورمونى تيروئيد ميزانt4 وft4(1) در كم كارى تيروئيدى كاهش مى يابدt3 . نيز كاهش مى يابد. ميزانtsh يا هورمون محرك تيروئيد نيز در هيپوتيروئيدى كاهش مى يابد البته اگر علت هيپوتيروئيديسم در غده هيپوفيز يا هيپوتالاموس باشد ميزانtsh طبيعى يا غير قابل اندازه گيرى است. همچنين ميزان كلسترول خون در كم كارى تيروئيد افزايش مى يابد به شرطى كه عيب در خود غده تيروئيد باشد. بعلت اينكه بيمار مبتلا به هيپوتيروئيدى دچار تاخير در سن استخوانها مى شود مى توان با انجام راديوگرافى از زانو و مچ دست بيمار پى به آن برد زيرا عدم تشكيل مراكز استخوانى مى تواند در تشخيص هيپوتيروئيدى به ما كمك كند. تشخيص بموقع بيمارى در دوره نوزادى و كودكى از اهميت بسيار زيادى برخوردار است زيرا بيمارى در اين سنين بطور كامل قابل درمان است و از عوارض ناگوار آن جلوگيرى بعمل مىآيد.
درمان بيمارى هيپوتيروئيدى شامل تجويز هورمونهاى مصنوعى مثل لووتيروكسين و يا تيروپروتئينى كه از غده تيروئيد حيوانات تهيه مى شود, مى باشد. پرمصرفترين فرآورده طبيعى عصاره تيروئيد است كه طبق نظر پزشك تجويز مى شود. البته بايد در موقع درمان توجه داشته باشيم كه بويژه در بيماران سالخورده يا بيماران قلبى وضع متابوليك و سوخت و ساز بدن را تدريجا بحالت طبيعى برسانيم; در غير اين صورت امكان افزايش بيش از حد فعاليت قلب وجود دارد كه ممكن است بر عروق كرونرى قلب فشار وارد شود و منجر به آنژين قلبى يا حتى انفاركتوس قلبى شود.
نكته مهم ديگرى كه در درمان هيپوتيروئيدى مهم است توجه خاص به تشخيص بموقع و سريع بيمارى در نوزادان, اطفال و جوانان است به سرعت پس از تشخيص اقدام به درمان جانشين شونده كم كارى تيروئيد نماييم اين درمان بايد به دقت و بطور كامل اجرا شود. در غير اين صورت بايد منتظر عواقب و عوارض وخيم بيمارى شاهد حضور كودكانى در جامعه باشيم كه نه تنها خودشان و آينده زندگيشان تباه و دردناك است بلكه خانواده آنان بايستى رنج و ناراحتى بيشترى را تحمل نمايد. از نظر عاطفى صدمه جبران ناپذيرى بر روح و جسم اينگونه خانواده ها وارد مى شود و از نظر فرهنگى يك عضو جامعه كه مى توانست از نظر فكرى فعال و سازنده باشد نيازمند مراكز و آموزشهاى خاص و استثنايى است درحالى كه با كمى دقت و تشخيص بموقع بيمارى توسط همكارى مشترك پزشك و خانواده, اين بيمارى به راحتى قابل پيشگيرى و درمان است.
آكرومگالي زماني ايجاد مي شود كه وجود يك تومور در غده هيپوفيز سبب توليد بيش از حد هورمون رشد شود. آكرومگالي بيماري نادري است كه سالانه از هر 1000000 نفر، فقط 4 نفر به آن مبتلا مي شوند و معمولاً در بزرگسالان 50-30 ساله ديده مي شود. اما در سنين ديگر هم ممكن است مشاده شود.
اگر آكرومگالي در سنين رشد (و قبل از توقف آن) بروز كند سبب ژيگانتيسم يا غول آسايي مي شود زيرا افزايش هورمون رشد در بدن سبب رشد غيرمعمول استخوانهاي پاها و بازوها مي شود.

پركاري پاراتيروئيد
شرح بيماري
پركاري‌ پاراتيروييد عبارت‌ است‌ از وجود مقادير بيش‌ از حد طبيعي‌ هورمون‌ پاروتيروييد در خون‌. زياد شدن‌ هورمون‌ پاروتيروييد در خون‌ باعث‌ افزايش‌ سطح‌ كلسيم‌ و كاهش‌ سطح‌ فسفر خون‌ مي‌شود. اين‌ اختلال‌ غدد پاراتيروييد كه‌ در گردن‌ در پشت‌ غده‌ تيروييد قرار دارند، دندان‌ها، رگ‌هاي‌ خوني‌، استخوان‌ها، كليه‌ها، دستگاه‌ گوارش‌، و پوست‌ را متأثر مي‌شوند. اين‌ بيماري‌ در هر دو جنس‌ و تمام‌ سنين‌ رخ‌ مي‌دهد اما در خانم‌هاي‌ 50-30 ساله‌ شايع‌تر است‌.

  علايم‌ شايع‌
اكثراً علامتي‌ وجود ندارد و ممكن‌ است‌ در يك‌ آزمايش‌ خون‌ معمول‌ كشف‌ شود. اگر علايمي‌ وجود داشته‌ باشند عبارتند از:
درد شديد پهلو در اثر سنگ‌ كليه‌
درد مزمن‌ قسمت‌ پايين‌ كمر در اثر نرمي‌ استخوان‌
بروز شكستگي‌هاي‌ استخواني‌ با صدمات‌ خفيف‌ به‌ علت‌ كم‌ شدن‌ كلسيم‌ استخوان‌ها درد در قسمت‌ بالاي‌ شكم‌ در اثر زخم‌ معده‌ يا دوازدهه‌، يا التهاب‌ لوزالعمده‌ .

علل‌
تومورهاي‌ خوش‌خيم‌ پاراتيروييدگاهي‌ در اثر بزرگ‌ شدن‌ غدد پاراتيروييد بدون‌ علت‌ مشخص‌عوامل تشديد كننده بيماريوجود يك‌ بيماري‌ اخير، به‌ خصوص‌ اختلالات‌ غدد درون‌ريز
سابقه‌ راشيتيسم‌ يا كمبود ويتامين‌ د ،نارسايي‌ كليه‌،مصرف‌ مسهل‌ها،مصرف‌ داروي‌ ديژيتال‌،زنان‌ بالاي‌ 50 سال‌

پيشگيري‌

  1. راه‌ خاصي‌ براي‌ پيشگيري‌ از آن‌ وجود ندارد.
  2. با جراحي‌ قابل‌ معالجه‌ است‌.

 عوارض‌ احتمالي‌

  1. آب‌ مرواريد
  2. آسيب‌ به‌ كليه‌
  3. زخم‌ معده‌ يا دوازدهه‌
  4. التهاب‌ لوزالعمده‌
  5. روان‌پريشي‌
  6. كم‌كاري‌ پاراتيروييد در اثر در آوردن‌ مقدار زيادتر از حد لازم‌ از بافت‌ غده‌ پاراتيروييد به‌ هنگام‌ جراحي‌
  7. كم‌كاري‌ تيروييد در صورتي‌ كه‌ مقدار ناكافي‌ از غده‌ تيروييد پس‌ از جراحي‌ روي‌ غدد پاراتيروييد باقي‌ بماند.

اصول‌ كلي‌
بررسي‌هاي‌ تشخيصي‌ عبارتند از آزمايش‌ خون‌ و ادرار، عسكبرداري‌ از استخوان‌ها، سي‌تي‌ اسكن‌ يا ام‌. آر. آي‌، و سونوگرافي‌ جراحي‌ براي‌ برداشتن‌ تمام‌ بافت‌ پاراتيروييد غيرطبيعي‌ معمولاً باعث‌ معالجه‌ بيماري‌ مي‌شود. معمولاً باقيمانده‌ بافت‌ پاراتيروييد براي‌ توليد كافي‌ هورمون‌ پاراتيروييد كفايت‌ مي‌كند. اگر احياناً توليد هورمون‌ پاراتيروييد كافي‌ نبود، ممكن‌ است‌ نياز به‌ درمان‌ براي‌ كم‌كاري‌ پاراتيروييد وجود داشته‌ باشد.  گاهي‌، در موارد خفيف‌، ممكن‌ است‌ روش‌هاي‌ درماني‌ غير از جراحي‌ توصيه‌ شوند. اين‌ روش‌ها عبارتند از مصرف‌ مايعات‌ زياد، محدود كردن‌ كلسيم‌ در رژيم‌ غذايي‌، يا زيادكردن‌ ادرار براي‌ دفع‌ كلسيم‌ زيادي‌ در صورت‌ وجود هرگونه‌ علت‌ زمينه‌ساز پركاري‌ تيروييد، ممكن‌ است‌ درمان‌ آن‌ ضروري‌ باشد.

   داروها

  1. ديورتيك‌ها (داروهاي‌ ادرارآور) براي‌ زياد كردن‌ دفع‌ سديم‌ و كلسيم‌
  2. داروهاي‌ ضد اسيدي‌ كه‌ حاوي‌ كلسيم‌ هستند مصرف‌ نكنيد.
  3. امكان‌ دارد در خانم‌هاي‌ يائسه‌ استروژن‌ تجويز شود.

جهت‌ از سرگيري‌ فعاليت در زمان ابتلا به اين بيماري هاي‌ عادي‌ به‌ دنبال‌ عمل‌ جراحي‌، توصيه‌هاي‌ پزشكتان‌ را رعايت‌ كنيد.

رژيم‌ غذايي‌

  1. براي‌ پيشگيري‌ از بروز سنگ‌ كليه‌، آب‌ بيشتر بنوشيد.
  2. موادغذايي‌ حاوي‌ كلسيم‌، مثل‌ شير و پنير، كمتر بخوريد.
  3. از خوردن‌ غذاهاي‌ پر ادويه‌ خودداري‌ كنيد، خصوصاً اگر زخم‌ معده‌ يا دوازدهه‌ داريد.
  4. امكان‌ دارد در چارچوب‌ اقداماتي‌ درماني‌، رژيم‌ مخصوصي‌ براي‌ شما توصيه‌ شود.

   درچه شرايطي بايد به پزشك مراجعه نمود؟

  • اگر شما يا يكي‌ از اعضاي‌ خانواده‌تان‌ علايم‌ پركاري‌ پاراتيروييد را داريد.
  • اگر يكي‌ از موارد زير هنگام‌ درمان‌ رخ‌ دهد: ـ گرفتگي‌ عضلاني‌، كرختي‌ يا ضعف‌ ـ مشكلات‌ تنفسي‌ ـ سوزش‌ سردل‌ يا درد در قسمت‌ بالايي‌ شكم‌ به‌ صورت‌ پايدار ـ تغييرات‌ قابل‌ توجه‌ در خلق‌ يا رفتار.
  • آگاهي معلمان، والدين، مربيان بهداشت از اختلالات غده تيروييد بسيار اهميت دارد.
  • خصوصاً والديني كه داراي سابقه خانوادگي مشكلات تيروييد هستند، بايد نسبت به اين مسائل هوشيارتر باشند زيرا برخي از اين اختلالات ارثي هستند.

لوزالمعده
لوزالمعده پشت معده قرار دارد. لوزالمعده مايعات گوارش كننده اي توليد مي كند كه به تجزيه غذا كمك مي كنند. همچنين هورمون هاي انسولين و گلوكاگون را ترشح مي كند كه نقش مهمي را در تنظيم سطح گلوكز خون (قندي كه منبع اصلي انرژي بدن به شمار مي رود) ايفا مي كنند.

سرطان‌ لوزالمعده‌
سرطان‌ لوزالمعده‌ رشد مهار نشده‌ سلول‌هاي‌ بدخيم‌ در لوزالمعده‌. اين‌ سرطان‌ از مهمترين‌ علل‌ شايع‌ مرگ‌ ناشي‌ از سرطان‌ به‌ شمار مي‌آيد. لوزالمعده‌ عضوي‌ است‌ در قسمت‌ فوقاني‌ شكم‌ كه‌ توليدكننده‌ آنزيم‌هاي‌ روده‌اي‌ براي‌ كمك‌ به‌ هضم‌ غذا و نيز انسولين‌ براي‌ كنترل‌ قندخون‌ مي‌باشد. سرطان‌ لوزالمعده‌ بزرگسالان‌ سنين‌ 70-35 سال‌ را مبتلا ساخته‌ و در آقايان‌ شايع‌تر از خانم‌هاست‌.

علايم‌ شايع‌

  • كاهش‌ وزن‌ سريع‌ و بدون‌ توجيه‌ درد كمر و قسمت‌ فوقاني‌ شكم‌ كه‌ اغلب‌ با خم‌ شدن‌ به‌ جلو تخفيف‌ مي‌يابد.
  • لخته‌ شدن‌ خون‌ در وريدها به‌ خصوص‌ وريدهاي‌ اندام‌ فوقاني‌ و تحتاني‌. اين‌ علامت‌ اغلب‌ يكي‌ از اولين‌ نشانه‌هاي‌ اين‌ سرطان‌ است‌.
  • يرقان‌ (زردي‌ پوست‌ و چشم‌ها) در اثر انسداد مجاري‌ صفراوي‌ مجاور تومور. اين‌ يرقان‌ معمولاً با خارش‌ شديد همراه‌ است‌.

    علل ناشناخته‌

عوامل‌ افزايش‌دهنده‌ خطر

  • پانكراتيت‌ مزمن‌
  • ديابت‌ شيرين‌

عوامل‌ ژنتيكي‌

  • اين‌ سرطان‌ در نژاد سياهپوست‌ شايع‌تر از سفيدپوستان‌ است‌.
  • استعمال‌ دخانيات‌
  • سوء مصرف‌ الكل‌
  • تغذيه‌ نامناسب‌، به‌ خصوص‌ رژيم‌ غذايي‌ پرچربي‌ و پروتئين‌ و غذاهاي‌ آماده‌ حاوي‌ مقادير زياد ادويه‌جات‌
  • تماس‌ با مواد شيميايي‌ صنعتي‌ نظير اوره‌، نفتالين‌ يا بنزيدين‌

پيشگيري‌
قابل‌ پيشگيري‌ نيست‌. تا حد امكان‌ از عوامل‌ افزايش‌دهنده‌ خطر ذكر شده‌ در بالا دوري‌ كنيد. 

عواقب‌ مورد انتظار
اين‌ بيماري‌ در حال‌ حاضر غيرقابل‌ علاج‌ محسوب‌ مي‌شود. زنده‌ ماندن‌ بيماران‌ بيش‌ از 2-1 سال‌ نامحتمل‌ است‌. با اين‌ حال‌ علايم‌ بيماري‌ با درمان‌ قابل‌ تسكين‌ يا كنترل‌ است‌.
تحقيقات‌ علمي‌ درباره‌ علل‌ و درمان‌ اين‌ سرطان‌ ادامه‌ دارد و اين‌ اميد وجود دارد كه‌ درمان‌هايي‌ مؤثر و نهايتاً علاج‌بخش‌ ارايه‌ گردند.

 عوارض‌ احتمالي

  1. خونريزي‌ به‌ داخل‌ روده‌
  2. عفونت‌هاي‌ لوزالمعده‌
  3. گسترش‌ سرطان‌ به‌ كبد، ساير اعضاي‌ شكمي‌ و ريه‌ها (اين‌ گسترش‌ معمولاً در زمان‌ تشخيص‌ بيماري‌ رخ‌ داده‌ است‌( ديابت‌ شيرين‌ )

  درمان‌
بررسي‌هاي‌ تشخيصي‌ ممكن‌ است‌ شامل‌ بررسي‌هاي‌ شيميايي‌ خون‌ از نظر عملكرد لوزالمعده‌، كبد و كيسه‌ صفرا، آزمايش‌هاي‌ قندخون‌، نمونه‌برداري‌ سوزني‌ كبد، جراحي‌ تفحصي‌ شكم‌، راديوگرافي‌ شكم‌، كبد، كيسه‌ صفرا و عروق‌ خوني‌ (آنژيوگرافي‌)، و نيز سونوگرافي‌ و سي‌تي‌ اسكن‌ لوزالمعده‌، باشد.

داروها

  1. آنتي‌بيوتيك‌ها براي‌ درمان‌ عفونت‌ همراه‌
  2. مسكن‌ها
  3. داروهاي‌ ضدسرطان‌
  4. آنزيم‌هاي‌ لوزالمعده‌ براي‌ جبران‌ كمبود توليد آنزيم‌ها در لوزالمعده‌
  5. داروهاي‌ خواب‌آور در صورت‌ نياز
  6. داروهاي‌ ضداسيد معده‌ ممكن‌ است‌ مفيد باشد.

فعاليت‌
در حد توان‌ به‌ فعاليت‌هاي‌ طبيعي‌ خود ادامه‌ دهيد.

رژيم‌ غذايي
رژيم‌ خاصي‌ نياز نيست‌.

در اين‌ شرايط‌ به‌ پزشك‌ خود مراجعه‌ نماييد

  1. اگر شما داراي‌ علايم‌ سرطان‌ لوزالمعده‌ باشيد.
  2. بروز موارد زير در طي‌ درمان‌
    تب‌ و سردرد
    درد عضلاني‌ و خستگي‌
    تهوع‌ و استفراغ‌
    درد شديد شكم‌ و تورم‌ شكم‌
    دفع‌ مدفوع‌ سياه‌ قيري‌
    اگر دچار علايم جديد و غيرقابل توجيه شده ايد. داروهاي‌ تجويزي‌ ممكن‌ است‌ با عوارض‌ جانبي‌ همراه‌ باشند.

 

 

نظرات 0
برای ارسال دیدگاه وارد حساب کاربری خود شوید.

ورود به حساب کاربری ایجاد حساب کاربری
محراب  مرادی
غده هاي درون ريز
زیگماوب